Co to jest korek ?

Korek jest zewnętrzną korą dębu korkowego, (Quercus Suber), czyli tkanką roślinną, która składa się z aglomeracji komórek wypełnionych mieszaniną gazową o składzie zbliżonym do powietrza i wyłożona jest naprzemiennymi warstwami celulozy i suberyny. Dzięki swoim niezwykłym właściwościom tj. elastyczności i prawie zerowej przepuszczalności korek jest idealnym surowcem do produkcji płyt podłogowych czy izolacyjnych. Z powodzeniem jest również stosowany w nowoczesnej technologii np. w silnikach samochodowych czy wahadłowcach kosmicznych jako izolacja cieplna.

Korek zaczęto wykorzystywać w czasach starożytnych Greków i Fenicjan, a swoją światową karierę materiał ten zyskał jako korek do butelki z winem, zapewniając doskonałą szczelność podczas jego dojrzewania.

Obecnie korek stanowi jeden z najważniejszych produktów eksportowych Portugalii.

Dąb Korkowy

Lasy dębu korkowego rosną głównie w rejonie Morza Śródziemnego tj Portugalii, Algierii, Hiszpanii, Maroka, Francji, Włoch i Tunezji, zajmując około 2,5 mln ha.

Pierwszym plonem kory korkowej po ok. 25 latach jest tzw. korek dziewiczy charakteryzujący się twardą i nieregularną strukturą. Kolejne plony zbierane są po dziewięciu latach i nazwane są korkiem wtórnym. Korek zdejmowany po drugim zbiorze znany jest pod portugalską nazwą Amadia.

Dęby korkowe żyją od 250 do 350 lat i w tym czasie mogą być bezpiecznie okorowane do 20 razy. Z jednego drzewa uzyskuje się kilkaset kilogramów korka przy każdym zbiorze. W międzyczasie kora odrasta stając się bardziej gładką. Okorowywanie w żaden sposób nie szkodzi drzewu, a dokonują tego wykwalifikowani robotnicy przy użyciu specjalnych toporków.

Portugalia, która dostarcza ponad 50% korka będącego w obrocie światowym, aby zapewnić utrzymanie poziomu produkcji każdego roku zasadza nowe plantacje. Bez zezwolenia rządu nie wolno ścinać lub usuwać dębów korkowych. Pierwsze przepisy regulujące ich ochronę pochodzą z XIV wieku, a od XX wieku dopuszczalne jest jedynie prześwietlanie lub wycinanie starych drzew "nieprodukcyjnych".


Właściwości korka

Korek jest produktem naturalnym o wspaniałych i unikatowych właściwościach, którym nie dorówna żaden inny materiał naturalny. Właściwości korka wywodzą się ze struktury i składu chemicznego jego niezwykle mocnych, elastycznych błon komórkowych, które są nieprzepuszczalne dla wody i powietrza. Dzięki unikatowej strukturze plastra miodu złożonego z maleńkich komórek, gdzie każda komórka ma kształt 14-bocznego wielościanu i wypełniona jest całkowicie mieszaniną gazową przypominającą w składzie powietrze, gęstość korka jest bardzo mała, rzędu 0,12-0,20 co potwierdza olbrzymia dysproporcja między jego ciężarem a objętością. To ta właściwość nadaje korkowi jego nadzwyczajną sprężystość i zdolność powracania do pierwotnego kształtu.

	Lekkość: Korek jest lekki i unosi się na wodzie. Przez tysiąclecia była to jego najbardziej ceniona cecha.  Od starożytności korek używany był do wyrabiania sprzętu wędkarskiego.
	Elastyczność i ściśliwość: Błony komórkowe korka są bardzo elastyczne, a zatem zarówno ściśliwe jak i sprężyste. Oznacza to, iż korek powraca do swojego pierwotnego kształtu nawet po ściśnięciu Te i inne cechy wskazują, dlaczego korek stał się niezastąpionym materiałem do produkcji korków do butelek. Te cechy fizyczne oznaczają, że korek może się idealnie dopasować do ścianek szyjki butelki. Podczas ściskania korka gaz w komórkach zostaje sprężony i jego objętość się znacznie zmniejsza. Po zwolnieniu nacisku korek natychmiast odzyskuje swój pierwotny kształt i objętość, nie wykazując żadnego śladu, że był poddawany znaczącemu odkształcaniu.
	Nieprzepuszczalność: Obecność suberyny ( mieszanina kwasów tłuszczowych i ciężkiego alkoholu organicznego) jest przyczyną tego, że korek jest nieprzepuszczalny dla cieczy i gazów.  W związku z tym nie gnije, a zatem stanowi jeden z najlepszych dostępnych materiałów uszczelniających.
	Właściwości izolacyjne i opóźniające spalanie: Wartość korka podnosi również niska zdolność przewodzenia ciepła, dźwięku i wibracji. Dzieje się tak dlatego, że gazowe medium jest zamknięte w maleńkich, nieprzepuszczalnych przedziałach, odizolowanych od siebie materiałem odpornym na wilgoć.  Wszystko to sprawia, że korek jest najlepszym wśród materiałów naturalnych izolatorem cieplnym i akustycznym. Korek jest również naturalnym środkiem trudno zapalnym: nie rozprzestrzenia płomienia ani nie wydziela gazów toksycznych podczas spalania.
	Odporność na ścieranie: Korek jest niezwykle odporny na zużycie i ma wysoki współczynnik tarcia. Dzięki swej strukturze plastra miodu mniej jest podatny na skutki udaru lub tarcia niż inne twarde powierzchnie.
	Właściwości hipoalergiczne korka: Ponieważ korek nie absorbuje kurzu, jest pomocny w ochronie przeciw alergenom i nie powoduje żadnego ryzyka dla astmatyków. Posiada również niezmienną budowę, która gwarantuje skuteczność.

Naturalny produkt "zielony"

Lasy dębu korkowego stanowią prawdziwe odnawialne środowisko. Obecnie dąb korkowy pozostaje jedynym drzewem, którego kora może regenerować się po każdym zbiorze bez uszczerbku dla niego. Zdejmowanie kory wymaga sporych umiejętności, gdyż nie można naruszyć kory wewnętrznej. To właśnie jej cienka warstwa zapewnia drzewu zdolność regeneracji i przetrwania. Po pierwszym zbiorze korka, kora zdejmowana jest z drzewa raz na dziewięć lat, do czasu osiągnięcia przez dąb wieku 150 lat. Drzewo jest wtedy zastępowane znacznie młodszym egzemplarzem.

Pierwsza kora tzw. kora dziewicza ma szarawe zabarwienie i bardzo nierówną powierzchnię zewnętrzną. Po zmieleniu do różnej grubości uziarnienia wykorzystywana jest do izolacji, kompozytów korkowych oraz do wyrobu przedmiotów dekoracyjnych.

Druga kora, która narasta po zdjęciu kory dziewiczej, nazywana jest refugo. Jej powierzchnia jest znacznie gładsza i przyjmuje kolor brązowy. Pierwszy zbiór refugo przeznaczany jest głównie do mielenia. Korek z kolejnych zbiorów jest lepszej jakości, ma mniej porów (włókien) i są one bardziej zaciśnięte. Większość korka z tych kolejnych zbiorów wykorzystuje się do produkcji korków do butelek lub innych elementów, wymagających użycia korka o lepszym wyglądzie.

Korę po zdjęciu zostawia się na kilka dni w lesie aby wyschła i ewentualnie do pokazania jej potencjalnemu nabywcy. Jakość kory potrafi się różnić się nie tylko z lasu na las, ale nawet z drzewa na drzewo. Nawet to samo drzewo, zależnie od ekspozycji słonecznej, może wytwarzać korek o zróżnicowanej jakości.

Po dostarczeniu do fabryki, korę refugo gotuje się, aby ułatwić zdejmowanie zdrewniałej warstwy zewnętrznej oraz aby kora stała się bardziej giętka, by można ją było łatwiej spłaszczyć. Następnie kora jest sortowana według różnych grubości, które są z kolei klasyfikowane według jakości. Te różne poziomy jakości definiują cenę sprzedaży i/lub przydatność korka do różnych zastosowań przemysłowych.